Balata ve Lastik

Eski Lastik Ne Zaman Alınmalı

Lastik değişimi, otomobil bakımında en çok ertelenen ama en çok risk barındıran kalemlerden biridir. Sebebi basit: bir balata cıyaklayarak, bir fren diski titreyerek kendini belli eder; lastik ise çoğu zaman sessizce yaşlanır. Diş derinliği hâlâ makul görünen bir lastik, kauçuğu sertleştiği için ıslak zeminde çok daha uzun mesafede durabilir. Bu yüzden lastik değişim zamanı tek bir ölçüte değil, en az üç ayrı veriye bakılarak belirlenir: üretim tarihi, diş derinliği ve yapısal durum.

Üç Ölçütü Birlikte Okumak

Aşağıdaki tablo, karar verirken hangi verinin hangi eşikte alarm verdiğini özetliyor. Bir lastiğin değişmesi için bu satırlardan herhangi birinin kırmızıya girmesi yeterlidir; hepsinin aynı anda kötüleşmesini beklemek gerekmez.

Ölçüt İyi durum İzlemeye al Değiştir
Yaş (üretim tarihinden) 0–4 yıl 5–7 yıl 8 yıl ve üzeri
Yaz lastiği diş derinliği 6 mm üstü 3–4 mm 1,6 mm ve altı (yasal sınır)
Kış lastiği diş derinliği 8 mm üstü 5 mm civarı 4 mm altı (kış performansı biter)
Yanak çatlağı Yok Yüzeysel ince ağ Derin, bez katmanı görünen

Adım Adım Değerlendirme

  1. DOT kodunu bul ve yaşı hesapla. Lastiğin yanağında "DOT" ile başlayan seri numarasının sonundaki dört rakam üretim zamanını verir. Örneğin 2219, 2019 yılının 22. haftası demektir. Bazı lastiklerde bu kod sadece tek yanakta basılıdır; aracın iç tarafına bakan yüzü kontrol etmeyi unutma. Dört lastiğin de aynı yaşta olmadığı, tek tek değiştirilmiş araçlarda sık görülür.
  2. Kullanım süresi ile depolama süresini ayır. Kauçuk, araç park hâlindeyken de yaşlanır. Sıcak, güneş gören, ozon üreten cihazların (kaynak makinesi, jeneratör) yakınında duran bir yedek lastik, hiç yol yapmadan sertleşebilir. Bu yüzden "sadece 20 bin km yaptı" argümanı, 9 yaşındaki bir lastiği kurtarmaz.
  3. Diş derinliğini üç noktadan ölç. Sırtın iç, orta ve dış bölgesinden ayrı ayrı ölçüm al. Aradaki fark 1,5 mm'yi geçiyorsa sorun lastikte değil, basınçta veya rotta olabilir. Derinlik ölçümü ve aşınma göstergesi çubuklarının okunması, profil derinliği konusunu anlatan sayfada daha ayrıntılı ele alınıyor.
  4. Yanakları elle tara. Lastiği direksiyonu sonuna kadar kırıp iç yanağı görünür hâle getir. Parmak ucuyla gezdirdiğinde tırnağın takıldığı çatlaklar, ince ağ şeklindeki kılcal çatlaklardan çok daha ciddidir. Şişkinlik (balon) tespit edilirse yaş ve diş derinliği ne olursa olsun o lastik yola çıkmamalıdır.
  5. Yağmurda fren mesafesini kendin test et. Boş ve güvenli bir alanda, ıslak zeminde 50 km/s'ten sert fren yaptığında ABS'nin erken ve uzun süre devreye girmesi, kauçuğun sertleştiğinin pratik işaretidir. Aynı test kuru zeminde normal sonuç verebilir; yaşlanmanın etkisi öncelikle ıslak tutuşta görülür.
  6. Basınç geçmişini gözden geçir. Sürekli düşük basınçla kullanılmış bir lastik, omuzlarından aşınır ve iç yapısı yorulur. Basınç ayarı ve rotasyon düzenli yapılıyorsa aynı lastikten belirgin şekilde daha uzun ömür alınır; bunlar erken yıpranma sebeplerini konu alan sayfanın da omurgasını oluşturuyor.
  7. Değişim kararını dörtlü veya ikili planla. Tek lastik değiştirmek zorundaysan yeni lastiği, diş derinliği daha fazla olan çiftle birlikte arka aksa tak. Önden çekişli araçlarda bile arka aksın tutuşu kaybedilmemelidir; savrulma buradan başlar.

Sık Yapılan Hatalar